Vergeleken bij het Groot Barrièrerif, een keten koraalriffen vóór de kust van Noordoost Australië, verzinkt elk ander koraal ter wereld in het niet. Nergens kom je onder water zo'n ecologische verscheidenheid tegen.

 

Duikers kunnen een reuzenmossel tegenkomen, die wel 1 m lang kan worden en 200 kilo kan wegen

« Duikers kunnen een reuzenmossel tegenkomen, die wel 1 m lang kan worden en 200 kilo kan wegen

 

Voor een boottocht langs de kust van Queensland moet je vroeg opstaan. Bij het ochtendgloren zie je een streep van witte brekers aan de horizon, en je voelt hoe de stemming van de zee begint te veranderen als ze over ondieper water golft en het koraalrif nadert. Op het ondiepste punt kun je op het rif gaan staan (doe wel schoenen aan tegen de messcherpe koraalranden). Boven de waterlijn ben je aan alle kanten omgeven door water; kijk je omlaag, dan zie je door het kristalheldere water een caleidoscoop van onderzees leven krioelen. Koralen als versteende planten in kleuren van perzik tot roze en wit bieden onderkomen aan zeedieren die allemaal een plekje willen bemachtigen in het warme, zonovergoten en zuurstofrijke water van het rif. Je ziet er zeelelies, sponzen, zee-egels, anemonen, venusschelpen en vissen die soms zulke felle keuren hebben dat het lijkt alsof ze geverfd zijn en elkaar willen aftroeven in felheid en patronen.

 

Vitale statistieken

Het Groot Barrièrerif, dat inmiddels 8000 jaar oud is, is het grootste bouwsel ter wereld dat door levende organismen is gemaakt en prijkt op de Werelderfgoedlijst van de Unesco. Het is een keten van meer dan 2900 afzonderlijke riffen en 700 eilanden die zich uitstrekt over een afstand van 2000 km, van Fraser Island, even ten zuiden van de Steenbokskeerkring, tot aan Cape York en Straat Torres, ten zuiden van Papoea-Nieuw-Guinea. Op het zuidelijkste punt ligt het rif 320 km uit de kust, maar in het noorden is dat veel minder en is het rif ook minder gefragmenteerd.

 

Koraalriffen zijn fijnmazige structuren, opgebouwd uit de skeletten van levende wezens, koraalpoliepen. Nieuwe generaties poliepen hechten zich aan de resten van hun voorgangers en sterven op hun beurt. Aldus bouwt generatie na generatie aan het rif, ongeveer 2,5 cm per jaar. De skeletten zijn wit; de roze, nog steeds levende toplaag van de poliepen verleent het rif het roze waas.

 

Langs de kust liggen 25 eilanden met toeristenfaciliteiten. Hinchinbrook Island, hier gezien vanaf Goold Island, is nagenoeg ongerept

« Langs de kust liggen 25 eilanden met toeristenfaciliteiten. Hinchinbrook Island, hier gezien vanaf Goold Island, is nagenoeg ongerept

 

Koraalpoliepen zijn kieskeurige wezens, die niet goed tegen water van minder dan 20 graden kunnen. Dat verklaart de zuidelijke grens van het rif. Om diezelfde reden komen ze niet voor in de modderige monding van de Fly River in Papoea-Nieuw-Guinea. Koralen gedijen evenmin onder de 30 m, omdat ze zonlicht nodig hebben. In de buurt van Orpheus Island kun je gedurende een aantal nachten na volle maan de verschillende soorten zich tegelijkertijd zien voortplanten. Het anders zo kristalheldere water verandert in een woeste onderzeese sneeuwstorm, als miljoenen wolkjes sperma en eitjes omhoogschieten vanuit het rif en openbarsten.

 

Een evenwichtig milieu

In het rifgebied komen ongeveer 1500 vissoorten voor en 4000 soorten weekdieren. Grotere dieren zijn de riendelijke doejongs (inheemse zeekoeien), groene zeeschildpadden en buitruggen, die 's winters hierheen komen vanuit Antarctica. Er komen ook minder geziene gasten voor: in de warme maanden (november—april) melden zich dodelijke kwallen aan de noordelijke stranden van het rif. Je ziet ze alleen in kraakhelder water. Ga dus alleen zwemmen als de plaatselijke bevolking zegt dat het kan. Vraag het ook op Great Keppel Island, waar je meestal het hele jaar door goed kunt zwemmen. Een ander risico vormen zoutwaterkrokodillen, maar voor meer overlast zorgen schorpioenvissen met hun schitterende maar bijzonder giftige stekels, en steenvissen, die bijna niet te onderscheiden zijn van de bodem waarop ze liggen. Ook zeeslangen kunnen voor problemen zorgen, maar vreemd genoeg doet de alom gevreesde haai dat niet. Ondanks de reusachtige rijkdom van dit onderzeese leven is het ecologische evenwicht erg kwetsbaar. Een aantal jaren geleden zetten doornenkronen (een soort zeester) zich aan het verorberen van het rif; het gevaar lijkt inmiddels wat afgenomen. De grondregel bij zeesterren luidt: wel ernaar kijken maar niet aanraken.

 

Heel mooi is ook het bezichtigen van het rif door de glazen bodem van een boot of door een duikbril. Duiklessen nemen is de moeite waard. Dit is immers niet alleen de mooiste plek ter wereld voor scuba-duiken, maar ook de goedkoopste. Vanaf de meeste koraaleilanden of riffen kun je gaan duiken, want ze staan per snelle catamaran of helikopter in verbinding met Airlie Beach, Townsville en Cairns op het vasteland. Bij het 68.000 inwoners tellende Cairns ligt het rif maar een paar kilometer uit de kust.

 

Terug op het vasteland

Great Keppel Island is'het restant van een berg op het vasteland dat duizenden jaren geleden onder water liep als gevolg van het stijgen van de zeespiegel. Op dit soort eilanden en de Whitsunday Islands kun je even bijkomen van al het onderzeese kleurengeweld door te gaan wandelen in de heuvels en kennis te maken met de inheemse flora en fauna. Of je kunt naar een van de 211 Nationale Parken van Queensland. Een aanrader is Endeavour River National Park in de buurt van Cooktown, waar je prachtige voorbeelden hebt van aboriginal rotskunst.

 

De Gold Coast zou de beste plek in Australië zijn om te surfen

« De Gold Coast zou de beste plek in Australië zijn om te surfen

 

In de bergen tussen Cairns en Townsville kun je op de rivierenTully en North Johnstone heerlijk raften. Weliswaar is de Tully, door de aanleg van een waterkrachtcentrale, niet meer zo woest als voorheen, maar vroeger heeft hij een diepe kloof in het landschap uitgeslepen — nu een National Park — in een met tropisch regenwoud overwoekerd plateau.

 

Een schilderachtig spoorlijntje worstelt zich 30 km omhoog vanuit Cairns naar Kuranda. Het werd met veel geld en moeite aangelegd in 1888, en gaat over tientallen bruggen en door tal van tunnels. Je komt voorbij de Baron Gorge en de watervallen, die het spectaculairst zijn vlak na het regenseizoen, en eindigt in het 750 zielen tellende stadje Kuranda, een populair kuuroord. Hier is een Wildlife Noctarium ingericht, waar je inheemse dieren in nagebootste nachtelijke omstandigheden kunt bekijken.

 

Praktische tips

  • Luchthavens: Cairns, Brisbane, tal van kleinere luchthavens.
  • Beste reistijd: april-december. Aan de kust daalt het kwik nooit onder de 20 graden.
  • Extra meenemen: zonnebrand, zonnehoeden, zaklantaarn, schoenen om op het koraal te lopen.
  • Activiteiten: snorkelen, (scuba) duiken, zwemmen, bootexcursies, wandelen op Great Keppel Island.

 

Locatie