Het paaseiland - of Rapa Nui ("De Grote") - is een vulkanische pukkel in de oceaan, op meer dan 3500 km van de Zuid-Amerikaanse kust en 3600 km ten zuidoosten van het Polynesische eiland Pit-cairn. Op het 162,5 km2 grote eiland staan meer dan 800 stenen moai (beelden) landinwaarts te staren over grazige, boomloze landschappen, met hun rug naar de steile kliffen en de met haaien vergeven zee. Deze mysterieuze moai, uitgehakt uit het donkere vulkanische gesteente van het eiland, zijn wel 10 m hoog; kenmerkend zijn verder de rechthoekige neuzen, kinnen en voorhoofden. Ze zijn afkomstig uit een tijd toen het eiland overdekt was met regenwoud en reusachtige palmbomen. De eerste bewoners arriveerden er kort na het begin van onze jaartelling. Ze maakten open plekken in de bossen, plantten gewassen aan en ontwikkelden een geheel eigen cultuur en religie die hun hoogtepunt bereikten aan het begin van de 16de eeuw. Hoewel de bomen — er komt nu nog maar één soort voor op het eiland —, de gewassen en op 1000 bewoners na alle mensen al lang geleden zijn verdwenen, steken de beschermgoden van de Polynesiërs, die zijn gebleven, kaal af tegen het verlaten land.

 

Van Bora Bora wordt beweerd dat het het mooiste eiland van Frans-Polynesië is, een romantische halteplaats voor iedereen op weg naar het Paaseiland

« Van Bora Bora wordt beweerd dat het het mooiste eiland van Frans-Polynesië is, een romantische halteplaats voor iedereen op weg naar het Paaseiland

De ondergang van het eiland behelst een alarmerende les voor de hele mensheid. De bevolkingsdruk was omstreeks 1500 zo groot geworden - 20.000 mensen woonden er op het eiland — dat het regenwoud volledig werd verbruikt. Maar zonder bomen konden er ook geen kano's meer worden gemaakt; vissen werd onmogelijk, de bodem begon te eroderen en de oogsten mislukten. De hongerende bevolking vocht om de schaarse restjes. De hele cultuur stortte ineen en talloze mensen stierven. Toen in 1722 de eerste.Europeanen arriveerden, waren er nog maar 2000 over, die niet meer dan een vaag idee hadden van wat zich in het verleden had afgespeeld. Veel mysteries bleven onopgelost.

 

Uitdagingen

De beelden zijn gemaakt in de uitgestrekte steengroeve in de krater van de vulkaan Rano Raraku, en daar liggen nu nog steeds ruim 4000 onvoltooide beelden. Als de beelden af waren, werden ze naar de rand van het eiland gesleept en op platforms van 2 tot 10 m hoog geplaatst, de meeste met het gezicht naar de nederzettingen.

 

Tegenwoordig kun je er paarden of een terreinwagen huren om bijvoorbeeld een bezoek brengen aan Orongo, het dorp dat bekend is om zijn rijkdom aan rotskunst. Het ligt boven op een rots tussen de vulkaankrater en de kust en de 536 m hoge vulkaan Rano Kao, met zijn groeven en kratermoerassen. Of je kunt de voetsporen volgen van de jongemannen die elk jaar van een 300 m hoge rots af doken en dan door het met haaien vergeven water naar de inham van het kleine eiland Motu Nui zwommen om er de eieren te stelen van de bonte stern. De meester van degene die het eerst terug was, werd het opperhoofd of'vogelman'.

 

De Polynesische driehoek

Het beste en historisch gezien meest logische punt om een tocht naar het Paaseiland te beginnen, ligt in Frans-Polynesië (5 uur vliegen). Hier vandaan verspreidden de Polynesiërs zich, met hun dieren en planten in kleine kano's, naar het Paaseiland en het gebied ten noorden van Hawaii.

 

De eerste keer dat westerlingen Tahiti te zien kregen, dachten ze dat ze in het paradijs terecht waren gekomen. Stranden met rondom palmbomen, lekker eten, een heerlijk klimaat, prachtige mensen en seks zonder taboes — geen wonder dat er kunstenaars op afkwamen (Paul Gauguin) en schrijvers als Herman Melville, Robert Louis Stevenson en Somerset Maugham.

 

Kapitein James Cook zette in 1767Tahiti en de omliggende eilanden op de kaart. Door de komst van de westerlingen veranderde de geschiedenis van het eiland voorgoed, want zij brachten wapens en nieuwe ziekten mee en openden de poorten voor missionarissen, walvisvaarders en handelaars. Het paradijs was al gauw geen paradijs meer, en dat is het nooit meer geworden.

 

De verblindend mooie witte stranden van Moorea liggen op 7 minuten vliegen of 45 minuten varen van Tahiti

« De verblindend mooie witte stranden van Moorea liggen op 7 minuten vliegen of 45 minuten varen van Tahiti

 

Tahiti is het grootste eiland van Frans-Polynesië, maar het is niet exemplarisch voor de 117 andere eilanden. Deze uitgebluste vulkanen, die worden omringd door koraalriffen, liggen verspreid over een wateroppervlak van 4 miljoen km2. Bij sommige is de middelste krater nog te zien, maar bij de meeste is die geërodeerd, waardoor er een ring is ontstaan van koralen: dat is een atol. De 200.000 inwoners, van wie de meesten op Tahiti leven, zijn afhankelijk van kokosnoten, parels, toeristen en, tot voor kort, de salarissen van de Fransen die er werkzaam waren bij de Franse atoomtestprogramma's.

 

Parel van de Stille Zuidzee

Van alle Polynesische eilanden is Bora Bora nog steeds het mooist. Deze spectaculaire, half in het water stekende vulkaan, met zijn hoog oprijzende kliffen en turquoise koraalzeeën, bestaat uit een hoofdeiland dat boven zee uitsteekt als een soort tropisch Gibraltar, maar dan tweemaal zo groot en omringend door een rif. Bora Bora is een natuurlijke haven, die bepalend is geweest voor een groot deel van de recente geschiedenis van het eiland. Het stond model voor James Micheners Bali-h'ai in zijn Talesfrom the South Pacific, en onder die naam verwierf het nog meer roem in de musical South Pacific (van Rodgers en Hammerstein). Die roem was natuurlijk in de eerste plaats te danken aan de komst van Michener samen met 6000 andere Amerikaanse soldaten in 1942, die er een bruggenhoofd bouwden voor de aanval op Japan. Toen die in 1946 weer vertrokken, lieten ze een grote landingsbaan achter die tot 1961 dienstdeed. De kustbatte-rijen en een oud radar station staan er nog steeds.

 

Of ze nu aankomen per catamaran die heen en weer pendelt tussen de luchthaven en de hoofdstad Vaitape, of over zee arriveren, de meeste bezoekers komen voor het scuba-duiken, cruisen en het strandleven. Na een driedaagse duikcursus kan een beginner in de lagune al met een reuzenmanta mee op zwemmen, of moeralen tegenkomen die de ingang van de lagune bewaken. Bijzonder opwindend voor de picknickers op de verblindend witte zandstranden is het voeren van de haaien. Dat kost je geen arm of been, want de lagunehaaien zijn gewend aan gratis maaltijden en zijn niet gevaarlijk. Een andere mogelijkheid is het huren van een terreinwagen om de sporen van de Tweede Wereldoorlog te verkennen. Half november wordt de laatste etappe geroeid van een driedaagse, 116 km lange kanorace. Daarin roeien een stuk of 60 mannen in zesmans-pirogues tussen vier eilanden. De finish ligt na een oversteek van 52 km in Bora Bora en vindt plaats onder luid getrommel en wild geschreeuw van de duizenden toeschouwers.

 

Net als Tahiti is Bora Bora geen ongerept stuk wilde natuur meer. Zelfs zonder de littekens uit de Tweede Wereldoorlog laat de huidige toeristische druk zijn sporen na: een Club Med ligt er verlaten bij als gevolg van een cycloon, een hotel is niet afgebouwd omdat het geld op was. Maar die vulkaantoppen, die cape van weelderige vegetatie, de verblindende stranden, de regenboog-kleurige lagune — die horen bij zowel de werkelijkheid als bij dromen.

 

Praktische tips

  • Hoe kom je er: van november tot maart gaan er twee vluchten per week van Tahiti naar het Paaseiland; buiten die maanden eenmaal. Vanuit Los Angeles en Sydney kun je rechtstreeks naar Tahiti vliegen.
  • Status: Chili oefent soevereiniteit uit over het Paaseiland; Tahiti maakt deel uit van de Franse Genootschapseilanden.
  • Talen: op het Paaseiland Spaans of Engels; op Tahiti worden Tahitiaans en Frans gesproken; Engels wordt steeds gewoner.
  • Beste reistijd: mei tot oktober (droge seizoen).
  • Watertemperatuur: op Tahiti het hele jaar door 27,5 graden.
  • Munteenheid: op het Paaseiland: de Chileense peso; op Tahiti: de Franc du Communauté Française du Pacifique (FCFP), die gekoppeld is aan de euro.
  • Gezondheid: let op met het drinken van water; voor het overige zijn er geen extra risico's.
  • Eten en drinken: nogal beperkt op het Paaseiland. Op Tahiti is er een felle concurrentiestrijd tussen Tahitiaans-Franse, Chinese, Italiaanse en Vietnamese restaurants. Populaire lokale gerechten zijn gerookte broodvruchten, bananen, fafa (spinazie) met jong speenvarken, visspecialiteiten.

 

Locatie